بحث درباره طرح
بازگشت آوارگان و مهاجران افغان مقيم ايران و ناکامی اين طرح، همچنان با
حساسيت بسياری از سوی مقامات و مطبوعات ايران پيگيری می شود.
وزارت کشور ايران، روز شنبه (10 اوت)، با صدور اطلاعيه ای ضرب الاجل تعيين
شده برای بازگشت آوارگان افغان فاقد مدارک لازم برای اقامت به کشورشان را تا
27 اوت تمديد کرد.
بر اساس اطلاعيه وزارت کشور ايران، پس از پايان اين مهلت، نيروی انتظامی ضمن
کنترل شديد مرزها، برابر قوانين و مقررات با مهاجرين غير مجاز افغان در هر
کجا که ديده شوند، برخورد و آنها را به افغانستان بازمی گرداند.
پيش از اين، وزارت کشور اعلام کرده بود آوارگان افغان که هيچ مجوز قانونی
برای اقامت در ايران ندارند، تا 11 اوت مهلت دارند تا با مراجعه به دفاتر
اتباع خارجی استانداری ها، برگه اعزام به مرز دريافت کنند.
همچنين خبرهايی مبنی بر بازداشت افغانهای فاقد مدارک اقامت، گزارش شده است.
اما احمد حسينی، مدير کل اتباع و مهاجرين خارجی وزارت کشور ايران، گفته
است:"ما هيچ مهاجر افغانی که به دليل مهاجرت و اقامت غير قانونی در ايران، در
زندان باشد نداريم."
اين در حالی است که خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا)، به نقل از محمد نوری،
سخنگوی کميساريای عالی ملل متحد در امور پناهندگان مستقر در ايران، از انعفاد
يک قرارداد بين اين کميساريا و اداره کل اتباع خارجی وزارت کشور برای بازديد
از زندان های ايران و ديدار و مصاحبه با افغان های بازداشت شده خبر داده بود.
به گزارش ايرنا، براساس اين قرارداد که روز 7 اوت به امضا رسيده، کميساريای
عالی ملل متحد در امور پناهندگان به افغانهای زندانی در ايران دسترسی خواهد
داشت تا مطمئن شود که در ميان اين افراد پناهنده احتمالی وجود ندارد.
به گفته آقای نوری، دولت ايران اطمينان داده بود، اگر افغان های دستگير شده
از نظر اين کميساريا دارای مدارک لازم و يا صلاحيت پناهندگی تشخيص داده شوند،
بدون هيچ قيد و شرطی آنها را آزاد خواهد کرد.
اما مدير کل اتباع و مهاجرين خارجی وزارت کشور اين سخنان را تکذيب کرده و
گفته است که هيچ قراردادی با کميساريای سازمان ملل در خصوص بازديد از زندان
های ايران برای شناسايی افغان ها امضا نشده است.
وی افزوده: "با کميساريای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان به صورت
شفاهی قرار گذاشتيم که افغان هايی که برای آنها ضرب الاجل خروج از کشور تعيين
شده، ديگر پناهنده نيستند و متجاوز مرزی محسوب می شوند و کميساريا می تواند
برای حصول اطمينان از اينکه اين افراد پناهنده نيستند، با آنان در ايستگاه
های ثبت نام، مصاحبه کند."
از سوی ديگر، خبرگزاری فرانسه از تهران گزارش داده اند که صدها افغانی روز
شنبه (10 اوت)، با تجمع در مقابل سفارت افغانستان در تهران، خواستار حمايت از
خود دربرابر موج بازگشت آوارگان شدندتجمع کنندگان خواسته اند که به آنها مجوز
اقامت و کار در ايران داده شود.
اما مقامات ايران گفته اند در شرايط فعلی که دولت افغانستان شکل گرفته و
شرايط پيشين وجود ندارد، اتباع افغان بايد به کشور خود بازگردند.
بسياری از مسوولان و مطبوعات ايران عنوان کرده اند که حضور انبوه مهاجران
افغانی، بسياری از فرصت های شغلی را از ايرانيان گرفته است.
به گفته اين مقامات، از مجموع 5 ميليون افغانی مهاجر، افزون بر دو ميليون و
300 هزار نفر در ايران به سر می برند، اما کميساريای عالی ملل متحد در امور
پناهندگان، اين رقم را يک ميليون و 500 هزار نفر اعلام کرده است.
بر اساس آمار منتشر شده، در چهار ماه گذشته بيش از يک ميليون و 500 هزار نفر
از مهاجران افغانی به کشورشان بازگشته اند که در اين ميان، سهم ايران 116
هزار نفر بوده است.
مقامات ايران گفته اند که روند مهاجرت افغان ها از ايران معکوس شده و در هفته
های اخير، تعداد اتباع افغان که به صورت قانونی و غير قانونی وارد ايران شده
اند از تعداد بازگشت کنندگان بيشتر بوده است.
ايران، دولت موقت افغانستان و کميساريای عالی ملل متحد در امور پناهندگان، در
اواسط فروردين ماه امسال توافق کرده بودند که سالانه 400 هزار نفر از
افغانيان مقيم ايران به کشور خود بازگردند.
برپايه اين توافق، تمامی افغان ها می توانند با استفاده از کمک های کميساريای
عالی سازمان ملل و به صورت داوطلبانه به افغانستان برگردند.
از سوی ديگر، مجلس ايران نيز هفته گذشته لايحه کمک 560 ميليون دلاری ايران
برای بازسازی افغانستان را تصويب کرد.
گفته می شود بحث درباره اجرای اين توافق و تسريع بازگشت مهاجران افغانی مقيم
ايران، از جمله موضوعاتی خواهد بود که در ديدار آتی محمد خاتمی، رييس جمهوری
و حامد کرزی، رييس دولت موقت افغانستان، مورد مذاکره قرار خواهد گرفت
