به
دنبال وقوع بزرگترين حادثه تروريستی در جهان معاصر در روز 11 سپتامبر در
آمريکا، افغانستان دستخوش تحولات عظيم در عرصه های سياسی، نظامی، اجتماعی و
فرهنگی شد.
در سال گذشته آمريکا به افغانستان حمله کرد، در اثر اين حمله حکومت طالبان
ساقط شد و مردم افغانستان پس از سپری کردن چندين سال جنگ و هرج و مرج بالاخره
صاحب دولتی مستقل با شرکت گروه های مختلف قومی و نژادی شدند.
کشورهای بزرگ جهان دولت افغانستان را به رسميت شناختند و در جهت استقرار صلح
و امنيت در صدد کمک به مردم افغانستان بر آمدند که حضور نيروهای بين المللی
کمک به امنيت در کابل نشان دهنده بخشی از همين همکاری هاست.
بيشتر افغانها از جمله حامد کرزی، رييس دولت انتقالی افغانستان، بر اين عقيده
هستند که افغانستان آبرو و عزت خود را به عنوان يک کشور مستقل در ميان
کشورهای جهان باز يافته است.
11 سپتامبر در حقيقت افغانستان فراموش شده را در معرض توجه کشورهای جهان قرار
داد.
افکار عمومی
برخی مردم در افغانستان معتقدند که حمله تروريستی به مرکز تجارت جهانی
نيويورک موجه نبود اما بيشتر مردم از اينکه در اثر اين حادثه تغييرات قابل
ملاحظه ای در افغانستان به وجود آمد، خوشحال هستند.
زلمی حميدی، استاد يک آموزشگاه خصوصی که قبل از وقوع حادثه 11 سپتامبر در
کابل زندگی می کرده است می گويد که 2 روز بعد از اين حادثه از طريق راديو از
جزييات آن آگاه شد.
او می افزايد که از شنيدن خبر اين حادثه بسيار متاثر شده است.
زلمی حميدی می گويد که فکر نمی کرد حادثه 11 سپتامبر تاثير مثبتی بر
افغانستان داشته باشد اما آنطور که ديده شد برعکس، تاثيرات آن مثبت بوده است.
نصرالله کارمند در وزارت آب و برق می گويد:" با شنيدن خبر حادثه 11 سپتامبر
احساس کردم که ديگر تروريسم از جهان رخت بر می بندد که تا اندازه ای هم چنين
شد."
کامبيز صاحب يک نوار فروشی در فروشگاه "مکروريان" سوم در کابل می گويد:" کشتن
انسان های بيگناه به هر عنوان کار نادرست و غير انسانی است."
عباس، يکی از نانوايان شهر کابل می گويد:" بعد از آنکه مطلع شد حملات انتحاری
ممکن است کار گروه القاعده باشد احساس کرد که طالبان و القاعده در افغانستان
با شکست مواجه خواهند شد."
زنان افغان
واقعه 11 سپتامبر در آمريکا که سقوط حاکميت طالبان و ايجاد اداره موقت در
افغانستان را به دنبال داشت، بيشترين تغييرات را در زندگی زنان افغان ايجاد
کرد.
دروازه های مدارس دخترانه و دفاتر کار به روی دختران و زنان باز شد و آنان
دوباره اجازه يافتند درس بخوانند و به ادارات دولتی که قبلا در آن کار می
کردند برگردند. شماری ديگر از آنها در موسسات خيريه و بيرون از خانه مشغول
کار شدند.
بيشتر زنان از زير برقع که پوشيدن آن در زمان طالبان امری اجباری شمرده می شد،
بيرون آمدند، با اين حال هنوز هم شمار زيادی از زنها در شهرهای افغانستان با
برقع ديده می شوند.
اما چرا برخی ازاين زنان برقع خود را برنمی دارند؟
ناجيه که در يکی از مدارس شهر کابل معلم است می گويد اين شايد به اين علت
باشد که زنان 5 سال متوالی در دوران حاکميت طالبان برقع می پوشيدند و حالا به
يکباره نمی توانند آن را از سر دور کنند و علت ديگر آنست که ذهنيت مردان در
خانواده ها در طول همين پنج سال تغيير کرده و بيشتر خانواده ها اجازه نمی
دهند که زنان در خارج از منزل بدون برقع ظاهر شوند.
نفيسه که در يکی از شعبات دولتی کار می کند، می گويد که بعد از سقوط حاکميت
طالبان، زندگی او صد در صد تغيير کرده است.
او در دوران حاکميت طالبان در خانه بود و از بيکاری رنج می برد. وی در حال
حاضر در يک شعبه دولتی در کنار ساير همکارانش که مرد و زن هستند کار می کند.
نظيمه که يک زن بيوه است، قبل از واقعه 11 سپتامبر در خانه پدرش زندگی می کرد
و مخارج زندگی اش را پدرش می پرداخت ولی از يکسال قبل به اين سو خودش کار می
کند و مخارج زندگی اش را خود به دست می آورد.
اما مسعوده سرابی کارمند در وزارت آب و برق فکر می کند مشکلات کليه زنان در
دوران حاکميت طالبان همسان بوده است. او می گويد تمام زنان افغان از مشکلات
مشابه رنج می بردند. اجازه تحصيل نداشتند، در خانه محبوس بودند و مشکلات
اقتصادی آنان روزافزون بود.
او می افزايد مخصوصا بيوه زنان که نان آوری نداشتند و مجبور بودند به منظور
بدست آوردن لقمه نانی از خانه بيرون بروند، به وسيله طالبان مورد ضرب و شتم
قرار می گرفتند.
به عقيده خانم سرابی، بيشتر زنان در گوشه خانه در عالم بيسوادی دچار امراض
روانی شده اند.
او می گويد شايد نتوانم خاطرات تلخی را که من از دوران طالبان در پنج سال
گذشته دارم هرگز فراموش کنم.
قاضی فوزيه، کارمند يک ارگان قضايی، خرسند است که تا اندازه ای حقوق زنان در
افغانستان بر آورده شده است ولی او می گويد که هنوز هم مشکلات در اين راستا
وجود دارد.
بازگشت پناهندگان
به دنبال وقوع حادثه 11سپتامبر، موج بزرگی از پناهندگان افغان که بيشتر در
کشورهای همسايه افغانستان زندگی می کردند به کشورشان برگشته اند.
بر اساس گزارش کميساريای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، از سال
گذشته تاکنون مجموعا 1،659،633 نفر که شامل 512 296 خانواده می شوند از
کشورهای پاکستان، ايران، قرقزستان، ازبکستان، تاجيکستان و ترکمنستان به وطن
بازگشته اند.
بزرگترين رقم پناهندگان افغان که به کشورشان برگشته اند، از پاکستان است که
به 1،464،991 نفر درطول يک سال می رسد.
از کشور ايران نيز رقم بزرگی پناهندگان افغان به کشورشان برگشته اند که شمار
آنان به 185،194 نفر می رسد.
يما، فروشنده فيلم های ويديويی، در مورد علت فرارش از وطن می گويد چندين بار
توسط طالبان به دليل نداشتن ريش بلند اذيت و آزار شده و زندانی گرديده است.
او به اين دليل يکجا با خانواده اش کابل را به قصد پاکستان ترک گفته است.
يما می گويد که هرگز تصور نمی کرد که بتواند يک روز به وطنش برگردد.
او می افزايد: "من کاملا اميد برگشتن به وطن را از دست داده بودم و در فکر آن
بودم که در پاکستان بنای زندگی تازه ای را بگذارم."
او از تغييراتی که در زندگی اش ايجاد شده، راضی است و می گويد در کابل به
مراتب خود را خوشحال تر احساس می کند.
تلويزيون و سينما
تلويزيون افغانستان که يگانه تلويزيون در کابل است، پنج سال قبل با اشغال
کابل توسط طالبان از فعاليت باز ماند. اين تلويزيون با بروز تحولات بعد از 11
سپتامبر دوباره فعال شد.
هر چند در تلويزيون افغانستان شمار زيادی از زنان در برنامه های مختلف کار می
کنند، ولی اين تلويزيون هنوز هم اجازه پخش ترانه های زنان را ندارد.
سينماها در افغانستان بنابر فرمان طالبان که تماشای فيلم را حرام می دانستند،
تعطيل بود. در جريان يک سال گذشته سالن های سينما دوباره فعال شده و در تمام
شهرهای افغانستان شمار زيادی از مردم برای تماشای فيلم به سينما می روند.
موسيقی و آواز خوانی
آواز خوانی و شنيدن موسيقی که طالبان آنرا از منکرات می خواندند، بعد از
تحولات جديد در افغانستان دوباره رنگ و رونق تازه ای يافته است.
بعد از سقوط طالبان صدها مغازه فروش کاست و فيلم در شهرهای بزرگ افغانستان
فعال شد که اين خود باعث ايجاد اشتغال در ميان برخی جوانان در اين کشور گرديد.
نشريات آزاد
کار روزنامه نگاری در افغانستان از يک سال پيش به اين سو گسترش قابل توجهی
يافته و نشريات متعددی ايجاد و آغاز به فعاليت کرده اند.
قبل از 11 سپتامبر سال گذشته، حتی يک نشريه آزاد و غير دولتی در افغانستان
وجود نداشت اما بعد از تشکيل اداره موقت تا امروز بيشتر از 64 نشريه غير
دولتی به شکل هفته نامه و ماهنامه در کنار نشريات دولتی در شهر کابل منتشر می
شود
