در سال
1964، قانون اساسی جديد، افغانستان را به يک دموکراسی نوگرا مبدل ساخت که در
آن آزادی انتخابات، پارلمان، حقوق مدنی، آزادی زنان و حق همگانی برای رای
دادن تضمين شده بود.
اين قانون اساسی دستاورد آخرين پادشاه کشور، محمد ظاهر شاه بود. با وجود اين
او خود يک دهه بعد از سلطنت خلع شد.
شاه سابق 28 سال گذشته را در تبعيد در ايتاليا به سر برده است و از همان جا
شاهد تخريب کشورش در اثر جنگ و ظهور رژيم اسلامگرای تندروی طالبان بود.
ظاهر شاه که در سال 1914 به دنيا آمد، در فرانسه درس خواند و تنها 19 سال
داشت که در سال 1933 پس از کشته شدن پدرش بر تخت سلطنت نشست.
وی در جنگ جهانی دوم توانست هم بی طرفی افغانستان وهم تماميت مرزی آنرا حفظ
کند. اما پس از اين جنگ بود که متوجه ضرورت نو گرايی در کشور شد.
ثبات
ظاهر شاه متخصصان خارجی را به کشور دعوت کرد، نخستين دانشگاه مدرن را پايه
گذاری کرد و به گسترش روابط فرهنگی و تجاری با اروپا پرداخت.
سالهای حکمرانی وی دوره ای از ثبات در افغانستان بود.
در همين سالها افغانستان سخت مورد توجه جهانگردان غربی قرار گرفت که می
خواستند کوهستانهای بلند اين کشور و آثار تمدن های باستانی را تماشا کنند.
اما با وجود نوگرايی، خصومت های ديرينه بين گروههای قبيله ای همچنان پای بر
جای ماند.
در ژوئيه 1973، هنگامی که ظاهر شاه برای درمان ناراحتی چشمی در ايتاليا به سر
می برد، با کودتايی که پسر عمويش، محمد داود، سازمان داد از سلطنت بر کنار شد.
داود مخالف تلاشهای وی در جهت باز کردن فضای کشور و گسترش مناسبات با غرب بود.
از همان زمان تا کنون، آخرين پادشاه يک دودمان دويست ساله پشتون، بدون سر و
صدا در ويلايی در حومه شهر رم به سر برده است.
پس از بر کناری وی افغانستان در جنگ و خشونت های گروهی فرو رفت.
اين حالت زمانی به اوج وخامت رسيد که اتحاد شوروی در سال 1979 در حمايت از
رژيم ناتوان مارکسيستی، که يک سال پيش در کودتايی به قدرت رسيده بود، به
افغانستان حمله کرد.
با خروج نيروهای اتحاد شوروی در سال 1989، افغانستان دچار جنگ داخلی شد. اين
جنگ زمانی فروکش کرد که طالبان در سال 1996، کابل را تسخير کردند.
آماده بازگشت
شاه سابق گفته است در تلاش نيست که خانواده اش بار ديگر به قدرت برسد.
وی فراخوان لويه جرگه را، که گرهمايی بزرگان قومی، روشنفکران اسلامی و ساير
شخصيت هاست، برای بحث در مورد آينده کشور پيشنهاد کرده است.
ميرويس، جوانترين پسر ظاهر شاه، به روزنامه واشنگتن پست گفته است که خانواده
وی می خواهد افغانستان "در صلح به سر برد و مردم خود در مورد حکومت به شيوه
دمکراتيک و از طريق انتخابات آزاد تصميم بگيرند."
در حالی که شاه سابق خواستار بازسازی کشورش به کمک نهاد هايی چون سازمان ملل
متحد و اتحاديه اروپا است، اعتقاد راسخ دارد که تنهامردم می توانند در مورد
آينده آن تصميم بگيرند
